22/1/21

Αστρονόμοι υπολόγισαν το βάθος της μεγαλύτερης θάλασσας του Τιτάνα

 Η Kraken Mare, μια θάλασσα υγρού μεθανίου, κρύβεται βαθιά κάτω από τα νέφη του Τιτάνα, του μεγαλύτερου δορυφόρου του Κρόνου- και αστρονόμοι του Cornell University έχουν υπολογίσει ότι η θάλασσα αυτή έχει βάθος τουλάχιστον 300 μέτρα κοντά στο κέντρο της. Το βάθος αυτό θεωρείται επαρκές για εξερεύνηση από ένα ρομποτικό υποβρύχιο.

Το Μυστήριο της Σελήνης

 Μοιάζει με «αστυνομικό» μυστήριο που αναζητούσε τη λύση του εδώ και μισόν αιώνα, με τη διαφορά ότι τον ρόλο του Σέρλοκ Χολμς είχαν αναλάβει σ’ αυτή την περίπτωση δύο σύγχρονοι αστρονόμοι. Η ιστορία ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 1953 όταν ο ερασιτέχνης αστρονόμος Λήον Στούαρτ παρατήρησε και φωτογράφησε με το τηλεσκόπιό του μία λαμπερή έκρηξη στο μέσο σχεδόν της Σελήνης. Η εκτίμησή του τότε ήταν ότι επρόκειτο για την σύγκρουση της σεληνιακής επιφάνειας με έναν αρκετά μεγάλο αστεροειδή. Εάν συνέβαινε πράγματι κάτι τέτοιο τότε ο Στούαρτ θα ήταν ο πρώτος και ο μοναδικός «αυτόπτης μάρτυρας» στην ιστορία της ανθρωπότητας που παρατήρησε ένα τέτοιο φαινόμενο.

21/1/21

Μετρώντας ελέφαντες από το διάστημα

 Σημαντικό νέο εργαλείο για την επιτήρηση ειδών άγριας ζωής που βρίσκονται σε κίνδυνο μπορούν να αποτελέσουν δορυφορικές εικόνες που υφίστανται επεξεργασία με τη βοήθεια αλγορίθμων υπολογιστή του University of Bath μπορούν να αποτελέσουν.

19/1/21

Ίνες από τζιν διαρρέουν από τα πλυντήρια και καταλήγουν στην Αρκτική

Τα μπλουτζίν δεν φεύγουν ποτέ από τη μόδα. Τώρα, γίνονται μόδα ακόμα και στην Αρκτική.

Οι μπλε βαμβακερές ίνες των τζιν είναι το αντικείμενο πρόσφατης μελέτης για τη ρύπανση από μικροΐνες στο φυσικό περιβάλλον.

Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τορόντο εξέτασαν δείγματα νερού από διάφορες περιοχές του Καναδά και μέτρησαν μία προς μία τις ίνες από παντελόνια τζιν, οι οποίες εύκολα αναγνωρίζονται χάρη στο συνθετικό λουλάκι με το οποίο βάφονται. Για να είναι βέβαιοι για την προέλευση κάθε ίνας που εντόπιζαν, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν επίσης μικροσκόπιο και φασματογράφο.

Θαλάσσιος "καπνός" λόγω της κακοκαιρίας και πώς εξηγείται

Τις τελευταίες ημέρες με τη μεταφορά πολύ ψυχρών αερίων μαζών κατά τη διάρκεια της κακοκαιρίας "Λέανδρος" πάνω από τη χώρα μας, οι οποίες κοντά στην επιφάνεια πλησίασαν έως και τους 10 βαθμούς κάτω από τις κλιματικές τιμές, παρατηρήθηκε σε αρκετές θαλάσσιες περιοχές και λίμνες η ανάπτυξη λευκού καπνού δίνοντας μια αίσθηση ότι η υδάτινη επιφάνεια αχνίζει. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται θαλάσσιος καπνός.
Φωτογραφία 1: Θαλάσσιος καπνός στο "Ρωμαίικο Γιαλό" στη Μύρινα της Λήμνου στις 18 Ιανουαριου, 2021

Προ των πυλών οι πρώτες αποικίες στο Διάστημα

 

Η Σελήνη είναι το προφανέστερο μέρος αποικισμού χάρη στην κοντινή απόστασή της από τη Γη, που είναι κατά μέσον όρο 384.400 χιλιόμετρα. Ηδη, σχέδια για τη δημιουργία «κατοικιών» στον δορυφόρο μας υπάρχουν (οι εικόνες είναι από το βιβλίο του Διονύση Σιμόπουλου). Προβλέπουν ακόμη και την κατασκευή αγροκτήματος-θερμοκηπίου στον σεληνιακό βόρειο πόλο, το οποίο θα δέχεται το φως του Ηλιου για οκτώ ώρες τη μέρα κατά τη διάρκεια του τοπικού καλοκαιριού, με την εναλλαγή της σοδειάς ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι. Η κατάλληλη θερμοκρασία, η προστασία από τη ραδιενέργεια και τα έντομα πρέπει να παρέχονται τεχνητά.

Το νέο βιβλίο του Διονύση Σιμόπουλου

Ο Διονύσης Σιμόπουλος εκδίδει συχνά βιβλία. Ομως, κάπως το καταφέρνει και κάθε βιβλίο του είναι γεγονός. Η «Μεγάλη περιπέτεια στο Διάστημα», που κυκλοφορεί σε λίγες ημέρες από την Brainfood Εκδοτική, είναι ένα τέτοιο γεγονός. Ο ίδιος ο συγγραφέας εξηγεί το γιατί στον πρόλογο: «Εχουν περάσει πάνω από 50 χρόνια από τότε που ξεκίνησα να γράφω αυτό το βιβλίο! Δεν είναι υπερβολή, αφού πράγματι η συγγραφή του έγινε σπονδυλωτά κατά τη διάρκεια μιας περιόδου που ξεκίνησε το 1968 και σταμάτησε μερικούς μήνες πριν από την έκδοσή του. Η πρώτη μαγιά είχε τη μορφή ανταποκρίσεων για το πρόγραμμα Apollo (Απόλλων) που έστελνα σε μια αθηναϊκή εφημερίδα από το 1968 έως το 1972 και αργότερα ως επετειακά άρθρα σε διάφορα περιοδικά και εφημερίδες. (…) Το σημερινό βιβλίο είναι εμφανές πως συνοδεύεται από μια πλήρη σειρά έγχρωμων φωτογραφιών και σχεδίων που παρουσιάζουν μια διαφορετική και ολοκληρωμένη εικόνα της προσπάθειας του ανθρώπου να κατακτήσει το Διάστημα στο παρελθόν, στο παρόν και στο μέλλον. Και αν, όπως λέγεται, ο Κομφούκιος είχε δίκιο, τότε το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει συνολικά μερικά εκατομμύρια λέξεις!»

18/1/21

Artemis I: Έτοιμο για αποστολή στη Σελήνη το διαστημόπλοιο Orion- ερωτηματικά από δοκιμή του πυραύλου SLS

 To διαστημόπλοιο Orion της NASA είναι έτοιμο για την αποστολή του στη Σελήνη, ανακοίνωσε η Lockheed Martin.

Η εταιρεία ολοκλήρωσε τη συναρμολόγηση και τις δοκιμές του διαστημοπλοίου Artemis I, και το παρέδωσε στην ομάδα Exploration Ground Systems της NASA, η οποία θα πραγματοποιήσει τις τελικές προετοιμασίες του σκάφους για την αποστολή του στη Σελήνη.

Κοπάδι ρομποτικών ψαριών συγχρονίζει το κολύμπι του, για πρώτη φορά

  Τα κοπάδια των ψαριών εμφανίζουν πολύπλοκη και συγχρονισμένη συμπεριφορά, πράγμα που τους βοηθά να βρίσκουν τροφή, να μεταναστεύουν και να ξεφεύγουν από τους θηρευτές. Τα ψάρια δεν επικοινωνούν μεταξύ τους για να συνεννοηθούν τι θα κάνουν μετά, αλλά η συλλογική συμπεριφορά τους αναδύεται μέσα από έναν αυθόρμητο συντονισμό, με το κάθε ψάρι να παίρνει αποφάσεις ανάλογα με το τι βλέπει να κάνουν τα άλλα γύρω του.

16/1/21

Σκάφος του Τζεφ Μπέζος εκτόξευσε ανδρείκελο στο Διάστημα

 Το υποτροχιακό σκάφος New Shepard της Blue Origin, μιας εταιρείας του Τζεφ Μπέζος, μετέφερε ένα ανδρείκελο σε μια σύντομη πτήση πάνω από το Τέξας, σε μια τελευταία πρόβα πριν αρχίσουν οι κρατήσεις για τουρίστες.

Τοποθετημένη στην κορυφή ενός επαναχρησιμοποιούμενου πυραύλου, η εξαθέσια, φουτουριστική κάψουλα έφτασε σε ύψος 105 χιλιομέτρων, πέντε χιλιόμετρα πάνω από το επίσημο όριο του Διαστήματος. Το ανδρείκελο με την ονομασία Skywalker πέρασε τρία λεπτά σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας, την ώρα που το σκάφος περιστρεφόταν αργά γύρω από τον κατακόρυφο άξονα για να προσφέρει πανοραμική θέα 360 μοιρών.

15/1/21

Πρακτικά αδύνατος ο έλεγχος μηχανών με υπερ-νοημοσύνη

 Τον «Skynet» του κινηματογραφικού «Εξολοθρευτή» ή τους «Cylons» του «Battlestar Galactica» φέρνει (και δικαίως) στο μυαλό πολλών εξ αυτών που παρακολουθούν τον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης έρευνα από διεθνή ομάδα επιστημόνων, σύμφωνα με την οποία δεν θα ήταν δυνατός ο έλεγχος μιας ΑΙ με υπερ-νοημοσύνη (superintelligent AI).

Αλγόριθμος «βρίσκει» τον πολιτικό προσανατολισμό από φωτογραφίες - Πώς λειτουργεί

 Ένα «έξυπνο» σύστημα που βγάζει συμπεράσματα για τον πολιτικό προσανατολισμό ενός ανθρώπου, απλώς αναλύοντας φωτογραφίες του προσώπου του, δημιούργησε ένας ερευνητής του Πανεπιστημίου Στάνφορντ των ΗΠΑ.

Ο δρ Μιχάλ Κοζίνσκι, ο οποίος έκανε τη σχετική δημοσίευση στο «Nature», σύμφωνα με τη βρετανική «Ντέιλι Μέιλ», είχε το 2017 παρουσιάσει έναν άλλο επίμαχο αλγόριθμο αναγνώρισης προσώπου, ο οποίος -υποτίθεται ότι- προσδιόριζε, πάλι μόνο από φωτογραφίες, τον σεξουαλικό προσανατολισμό κάποιου. Το νέο σύστημα ουσιαστικά αποτελεί προέκταση του προηγούμενου αλγόριθμου στο πεδίο των πολιτικών πεποιθήσεων.

Αρχαία ρωμαϊκή «τεχνολογία» εντοπίστηκε σε πυρηνικές εγκαταστάσεις

 Ένα σπάνιο ορυκτό που έχει επιτρέψει στα θαλάσσια φράγματα από ρωμαϊκό τσιμέντο να επιβιώνουν για πάνω από 2.000 χρόνια βρέθηκε στα τσιμεντένια τοιχώματα ενός παροπλισμένου πυρηνικού σταθμού στην Ιαπωνία.

Ο σχηματισμός του εν λόγω υλικού (aluminous tobermorite) έδωσε στα τοιχώματα αντοχή τριπλάσια αυτής που προέβλεπε ο σχεδιασμός τους, αναφέρουν ερευνητές του Nagoya University σε επιστημονικό άρθρο στο Materials and Design. Η συγκεκριμένη ανακάλυψη θεωρείται πως θα επιτρέψει σε επιστήμονες να αναπτύξουν πιο ανθεκτικό και φιλικό στο περιβάλλον τσιμέντο.

14/1/21

Πολυανθεκτικά μικρόβια βρέθηκαν στο υποθαλάσσιο ηφαίστειο της Σαντορίνης

 Ποιoς θα φανταζόταν ότι ένα αρχέγονο ακραίο περιβάλλον, όπως ένα υποθαλάσσιο ηφαίστειο, θα μπορούσε να αποτελεί όαση για μικρόβια με πολυανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά; Αυτό αποκαλύπτει έρευνα ομάδας από το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) και το Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ).

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύεται στο Scientific Reports του εκδοτικού ομίλου Nature, έδειξε ότι το υποθαλάσσιο ηφαίστειο Κολούμπος, επτά χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Σαντορίνης, φιλοξενεί βακτήρια με γενετικούς μηχανισμούς ανθεκτικότητας σε αντιβιοτικά.

Την τελευταία δεκαετία η επιστημονική κοινότητα ανησυχεί για τη διασπορά των πολυανθεκτικών μικροβίων και των επικίνδυνων για την ανθρώπινη υγεία μολυσματικών ασθενειών. Η αύξηση έρχεται ως συνέπεια της αλόγιστης χρήσης αντιβιοτικών σκευασμάτων, με τα περιστατικά ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων από πολυανθεκτικά μικρόβια να έχουν αυξηθεί ανησυχητικά. Σύμφωνα όμως με τα νέα ευρήματα, οι μηχανισμοί ανθεκτικότητας είναι πολύ παλαιότεροι από ό,τι είχαμε φανταστεί.

13/1/21

Μυστηριώδεις τετραπλές έλικες DNA απεικονίστηκαν για πρώτη φορά σε κύτταρα

 Η διπλή έλικα του DNA ίσως είναι το πιο γνώριμο μόριο του κόσμου. Υπάρχει όμως μια παραλλαγή με τέσσερις έλικες, ένα σπάνιο μόριο που εμφανίζεται συχνότερα στα καρκινικά κύτταρα.

Μελέτη που δημοσιεύεται στο Nature Communications απαθανατίζει για πρώτη φορά τετραπλές έλικες DNA σε ζωντανά ανθρώπινα κύτταρα, και ταυτόχρονα προσφέρει ένα νέο εργαλείο για τη μελέτη του ασυνήθιστου μορίου.

Το DNA αποτελείται συνήθως από δύο αλυσίδες χημικών βάσεων που ενώνονται κατά μήκος και συστρέφονται σε έλικα. Σε εργαστηριακές συνθήκες είναι δυνατόν να παραχθούν μόρια DNA σε άλλα, πιο εξωτικά σχήματα, τα οποία όμως ουδέποτε έχουν ανιχνευθεί σε ζωντανά κύτταρα.

Βρετανικές έρευνες πάνω στη χρήση πυρηνικής ενέργειας για την εξερεύνηση του διαστήματος

 H UK Space Agency και η Rolls-Royce συνεργάζονται στο πλαίσιο μιας μελέτης ως προς τη χρήση πυρηνικής ενέργειας και τεχνολογιών για την εξερεύνηση του διαστήματος.

 Όπως ανακοινώθηκε από τη βρετανική κυβέρνηση, πλανητικοί επιστήμονες θα διερευνήσουν τις δυνατότητες της πυρηνικής ενέργειας ως μια πλούσιας πηγής ενέργειας που μπορεί να καταστήσει δυνατές εξερευνητικές αποστολές βαθύτερα στο διάστημα κατά τις επόμενες δεκαετίες.

Αστρονομικές επέτειοι

 ΔΙΟΝΥΣΗΣ Π. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ*

Στο μέσον σχεδόν του Ειρηνικού Ωκεανού, πάνω στο μικρό σχετικά νησί της Χαβάης, βρίσκονται συνολικά πέντε ηφαίστεια μεταξύ των οποίων και το Μόνα Λόα, το μεγαλύτερο ηφαίστειο της Γης, του οποίου το ύψος, από τη βάση του στα βάθη του ωκεανού, φτάνει τα 17 χιλιόμετρα. Στις νοτιοανατολικές ακτές του νησιού ένα άλλο ηφαίστειο, το Κιλαουέα, εμφανίστηκε πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας πριν από 100.000 χρόνια, ενώ εδώ και σχεδόν 40 χρόνια βρίσκεται σε συνεχή δράση εκτοξεύοντας στον ουρανό τα λιωμένα υλικά του εσωτερικού της Γης. Στα βόρεια του νησιού, όμως, ένα τρίτο ηφαίστειο φαίνεται να έχει από καιρό ξεθυμάνει, τουλάχιστον προς το παρόν. Στο ανενεργό αυτό ηφαίστειο με τη χαβανέζικη ονομασία Μόνα Κέα (που σημαίνει «Λευκό Ορος») και σε ύψος 4.200 μέτρων πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, βρίσκεται εγκατεστημένη η ομώνυμη βάση αστεροσκοπείων η οποία το 2020 συμπλήρωσε μισόν αιώνα λειτουργίας. 

11/1/21

Η Γη γυρίζει πιο γρήγορα τα τελευταία χρόνια

 Ο χρόνος κυλάει πλέον -ανεπαίσθητα- πιο γρήγορα, καθώς η Γη περιστρέφεται με μεγαλύτερη ταχύτητα από ό,τι έκανε τα τελευταία 50 χρόνια. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα η φετινή χρονιά να είναι λίγο πιο μικρή σε διάρκεια. Το 2021, σύμφωνα με επιστημονικές εκτιμήσεις, αναμένεται να είναι το μικρότερης διάρκειας έτος εδώ και αρκετές δεκαετίες.

9/1/21

Tι θα αλλάξει στην επιστήμη

Κέρδη και απώλειες από τον επικό αγώνα κατά της πανδημίας, με την υπογραφή ενός από τους σημαντικότερους science editors στον κόσμο.  

Tι θα αλλάξει στην επιστήμη

Προς τ' άστρα

 

Διονύσης Σιμόπουλος
Όσοι ασχολείστε με την αστρονομία είμαι βέβαιος ότι γνωρίζετε ήδη τον Astronio  (aka Pavlos Kastanas) από το κανάλι που έχει στο youtube, με άλλα λόγια δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Για τους υπόλοιπους απλώς να αναφέρω εδώ ότι ο Παύλος έχει πάνω από 180.000 συνδρομητές στα βίντεο που δημιουργεί και παρουσιάζει στο youtube και ότι τα τελευταία 3 χρόνια τα βίντεο αυτά έχουν φτάσει τα 14.000.000 σχεδόν προβολές. Ορισμένα μάλιστα βίντεο έχουν ξεπεράσει τις 500.000 προβολές, ενώ ακόμη και μία συμπαθητική συνέντευξη που είχαμε μαζί πριν από ένα χρόνο για το παρελθόν και το μέλλον του ανθρώπου στο Διάστημα ( https://www.youtube.com/watch?v=WrAtrJ6MVX8&t=2s... ) έχει ξεπεράσει τις 250.000 προβολές!