To Hubble αποκαλύπτει γαλαξίες φαντάσματα

Αυτές οι εικόνες προέρχονται από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble και δείχνουν τον νάνο γαλαξία Leo IV (Λέοντα IV) που περιέχει ελάχιστα άστρα. Η εικόνα στα αριστερά δείχνει ένα μέρος του γαλαξία που ορίζεται από τo λευκό ορθογώνιο κουτί με διαστάσεις 83 X 163 έτη φωτός.  Τα λίγα άστρα στον Leo IV xάνονται ανάμεσα στα γειτονικά άστρα και τους μακρινούς γαλαξίες. Στο μέσον της εικόνας βλέπουμε ένα κοντινό πλάνο των γαλαξιών υποβάθρου, ενώ η εικόνα δεξιά δείχνει μόνο τα άστρα του Λέοντα IV. Ο γαλαξίας αυτός, που περιέχει αρκετές χιλιάδες άστρα, αποτελείται από άστρα όπως ο ήλιος μας, ερυθρούς νάνους πιο αμυδρούς από τον ήλιο και μερικούς ερυθρούς γίγαντες πολύ λαμπρότερους από τον ήλιο. Credit: NASA, ESA, and T. Brown (STScI)

Οι αστρονόμοι πιστεύουν ότι κατάφεραν επιτέλους να εντοπίσουν σκοτεινούς γαλαξίες, οι οποίοι ανάγονται στην πρωταρχική φάση σχηματισμού των γαλαξιών και έως τώρα προβλέπονταν μόνο από τη θεωρία, αλλά ποτέ δεν είχαν παρατηρηθεί άμεσα. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μικρούς γαλαξίες πλούσιους σε αέρια, με ελάχιστα όμως ή καθόλου άστρα, γι’ αυτό, άλλωστε, δεν λάμπουν και δεν είναι εύκολο να γίνουν αντιληπτοί.
Μία διεθνής ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Σεμπαστιάνο Κανταλούπο του πανεπιστημίου της Καλιφόρνια - Σάντα Κρουζ, με τη βοήθεια του Πολύ Μεγάλου Τηλεσκοπίου του Ευρωπαϊκού Νοτίου Παρατηρητηρίου στη Χιλή, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, πιστεύει ότι «είδε» αυτούς τους αόρατους γαλαξίες, καθώς φωτίζονταν αμυδρά από την υπεριώδη λάμψη ενός ενεργού γαλαξιακού πυρήνα (κβάζαρ).

Οι σκοτεινοί γαλαξίες θεωρούνται οι θεμέλιοι λίθοι των κατοπινών πιο ώριμων και μεγάλων γαλαξιών που βρίθουν από άστρα. Εδώ και χρόνια, οι αστρονόμοι προσπαθούν να εφαρμόσουν νέες τεχνικές για να παρατηρήσουν τέτοιους γαλαξίες και να επιβεβαιώσουν την ύπαρξή τους, πράγμα που φαίνεται πως τώρα κατόρθωσαν για πρώτη φορά.

Ο μικρός και με ελάχιστα άστρα νάνος- γαλαξίας Λέοντας IV, είναι ένας από τους περίπου δώδεκα γνωστούς παρόμοιους γαλαξίες, που βρέθηκαν γύρω από τον δικό μας Γαλαξία. Αυτοί οι γαλαξίες κυριαρχούνται από σκοτεινή ύλη. Η παραπάνω εικόνα (από Sloan Digital Sky Survey) είναι μια άποψη του Λέοντα IV και της γειτονιάς του. Ο γαλαξίας αυτός απέχει 500.000 έτη φωτός από τη Γη. Η διακεκομμένη γραμμή δείχνει τα όρια του γαλαξία, που έχει εύρος περίπου 1.100 έτη φωτός. Το λευκό ορθογώνιο οριοθετεί την άποψη του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble της ΝΑSA. Credit: NASA, ESA, and T. Brown (STScI)

Το Hubble εξέτασε τρεις από τους μικρούς δορυφορικούς γαλαξίες που έχουν ανακαλυφθεί ως σήμερα, τον Ηρακλή, τον Λέοντα IV και τον γαλαξία της Μεγάλης Άρκτου. Οι παρατηρήσεις αποκαλύπτουν ότι οι γαλαξίες αυτοί έχουν εξαιρετικά μεγάλη ηλικία και άρχισαν να σχηματίζουν άστρα πριν από 13 δισεκατομμύρια χρόνια, μόλις ένα δισεκατομμύριο χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη.

Λίγο αργότερα, όμως, η αστρογένεση σταμάτησε απότομα σε αυτούς τους γαλαξίες-φαντάσματα. «Οι γαλαξίες αυτοί είναι όλοι αρχαίοι και έχουν την ίδια ηλικία. Φαίνεται όμως ότι κάτι τους χτύπησε σαν λαιμητόμος και σταμάτησε την αστρογένεση σε όλους ταυτόχρονα» σχολιάζει ο Τομ Μπράουν του Ινστιτούτου Επιστήμης Διαστημικής Τηλεσκοπίας στη Βαλτιμόρη, επικεφαλής της μελέτης.

«Η πιθανότερη εξήγηση», αναφέρει ο ερευνητής, «είναι μια διαδικασία που ονομάζεται επαναϊονισμός.

Ο επαναϊονισμός ήταν μια σύντομη, μεταβατική φάση στο νεαρό Σύμπαν, περίπου ένα δισεκατομμύριο χρόνια μετά τη γέννησή του. Οι αμυδροί γαλαξίες-νάνοι είχαν τότε αποκτήσει τα πρώτα τους άστρα, τα οποία όμως εξέπεμπαν ισχυρή υπεριώδη ακτινοβολία, η οποία ιόνισε τα σύννεφα αέριου υδρογόνου και τελικά τα διέλυσε.

Οι μεγάλοι γαλαξίες ήταν αρκετά πυκνοί ώστε να προστατευτούν από αυτό το βομβαρδισμό υπεριώδους φωτός. Οι μεγάλοι γαλαξίες είχαν εξάλλου αρκετά μεγάλη μάζα ώστε να προσελκύσουν με το βαρυτικό πεδίο τους νέες ποσότητες αερίου, από τις οποίες σχηματίστηκαν νέα άστρα. 

Οι γαλαξίες-νάνοι, όμως, ήταν υπερβολικά ελαφρείς για να μπορούν να ανανεώσουν το απόθεμα υδρογόνου. Καταδικάστηκαν έτσι να μείνουν σκοτεινοί και δυσδιάκριτοι, και αυτός είναι ο λόγος που δυσκολευόμαστε να τους εντοπίσουμε σήμερα.

Όπως όλοι οι γαλαξίες, οι αμυδροί δορυφόροι του Γαλαξία μας σχηματίστηκαν πάνω σε μια «σκαλωσιά» από σκοτεινή ύλη, ένα μυστηριώδες υλικό άγνωστης σύστασης που γνωρίζουμε ότι γεμίζει το Σύμπαν, παραμένει όμως αόρατο επειδή δεν εκπέμπει, δεν ανακλά και δεν διαθλά το φως. Αν και είναι αόρατη, η ύπαρξη της σκοτεινής ύλης γίνεται αντιληπτή λόγω της βαρυτικής της επίδρασης στους γαλαξίες.

Οι παραπάνω εικόνες προέκυψαν από προσομοιώσεις σε υπολογιστή.  Δείχνουν σμήνη σκοτεινής ύλης γύρω από Γαλαξία μας. Σε μερικά σημεία η μάζα των συγκεντρώσεων της σκοτεινής ύλης είναι ικανή να πυροδοτήσει τον σχηματισμό άστρων. Οι χιλιάδες συσσωρεύσεις της σκοτεινής ύλης που συνυπάρχουν με τον Γαλαξία μας, φαίνονται στην μεσαία εικόνα. Με πράσινο σημειώνονται οι συγκεντρώσεις της σκοτεινής ύλης με αρκετή μάζα ώστε να δημιουργήσουν άστρα και τελικά νάνους γαλαξίες. Στο κάτω μέρος της εικόνας με κόκκινο φαίνονται οι νάνοι γαλαξίες που σταμάτησαν να δημιουργούν άστρα εδώ και πολύ καιρό. Credit: NASA, ESA, and T. Brown and J. Tumlinson (STScI)

Οι γαλαξίες που βλέπουμε πιστεύεται ότι σχηματίστηκαν πάνω σε γιγάντιους σβόλους σκοτεινής ύλης, των οποίων η βαρυτική έλξη προσέλκυσε το αέριο υδρογόνο από το οποίο προέκυψαν τα άστρα. Ακόμα και σήμερα, όμως, η συνολική μάζα της σκοτεινής ύλης στον Γαλαξία μας εκτιμάται ότι υπερβαίνει κατά δέκα φορές τη συνολική ποσότητα κανονικής ύλης.

Στους δορυφορικούς γαλαξίες-νάνους, όμως, δεν σχηματίστηκαν αρκετά άστρα ώστε να γίνουν ορατοί για τα σημερινά τηλεσκόπια. Σε αυτούς τους γαλαξίες, επισημαίνουν οι ερευνητές, η σκοτεινή ύλη είναι έως και 100 φορές περισσότερη από την κανονική.

Η μελέτη υποδεικνύει επομένως ότι οι χιλιάδες μικροί γαλαξίες που αναζητούν οι κοσμολόγοι πιθανώς υπάρχουν όντως στη γειτονιά του Γαλαξία μας, απλά δεν φαίνονται επειδή καταδικάστηκαν να ζουν στο σκοτάδι.

Η έρευνα δημοσιεύεται στο The Astrophysical Journal.

Πηγή: ΑΜΠΕ - in.gr - www.nasa.gov

Το Hubble φωτογραφίζει τον θάνατο ενός άστρου

...σαν τον Ήλιο μας

 Οι τελευταίες αναλαμπές ενός ερυθρού γίγαντα (Image Credit: ESA / NASA) 

Tα άστρα ακόμα κι όταν πεθαίνουν καταφέρνουν να δηλώσουν την παρουσία τους με έναν παράξενο και υπέροχο τρόπο. Όπως το άστρο U της Καμηλοπάρδαλης – ή U Cam – που πεθαίνει σε απόσταση 1400 έτη φωτός από τη Γη.
Το U της Καμηλοπάρδαλης είναι ένας ερυθρός γίγαντας, ένα άστρο που με διαδοχικές πυρηνικές αντιδράσεις σύντηξης έχει ήδη μετατρέψει το υδρογόνο σε ήλιο και στο εσωτερικό του πραγματοποιείται πλέον η σύντηξη του ηλίου προς άνθρακα.
 Ο πυρήνας του άστρου μετατρέπεται σε μια θερμή σφαίρα άνθρακα που συμπιέζεται λόγω της βαρύτητας αλλά έξω από τον πυρήνα υπάρχει ακόμα ήλιο που θερμαίνεται από τον πυρήνα - συνεχίζοντας την σύντηξή του σε ένα λεπτό κέλυφος. Αυτή η σύντηξη του ηλίου εξαρτάται από τη θερμοκρασία. Μια πολύ μικρή αύξηση της θερμοκρασίας αυξάνει τερατωδώς τον ρυθμό σύντηξης, που με τη σειρά της παράγει τεράστια ποσά ενέργειας, σε μικρό χρονικό διάστημα. Και όταν λέμε «μικρό χρονικό διάστημα» εννοούμε χρόνια – και όχι εκατομμύρια χρόνια.
Όταν συμβεί κάτι τέτοιο, τότε το άστρο διαστέλλεται έντονα, εκτινάσσοντας το εξωτερικό του περίβλημα. Το γεγονός αυτό δεν διαρκεί πολύ, ίσως περίπου εκατό χρόνια, και στη συνέχεια υποχωρεί. Αλλά αυτό το κέλυφος του αερίου που εκτινάχθηκε, θα συνεχίζει να διαστέλλεται προς τα έξω για χιλιετίες.
Και στο σημείο αυτό βρίσκεται το άστρο U Cam. Υπολογίζοντας τον ρυθμό διαστολής, προκύπτει ότι το κέλυφος έχει εκτοξευθεί πριν από 700 χρόνια και η σύντηξη του ηλίου έξω από τον πυρήνα του άστρου – εξαιτίας της οποίας πραγματοποιήθηκε η εκτίναξη των εξωτερικών στρωμάτων του – διήρκεσε μόνο 50 χρόνια. Επειδή οι διαδικασίες αυτές διαρκούν ελάχιστα σχέση με τον χρόνο ζωής του άστρου, είναι πολύ δύσκολο να παρατηρηθούν. Το άστρο U Cam αποτελεί την καλύτερη περίπτωση από τις έτσι κι αλλιώς ελάχιστες γνωστές παρόμοιες περιπτώσεις άλλων άστρων.
Ας σημειωθεί ότι η συνολική μάζα του κελύφους είναι μόνο το 1/10 της μάζας της Γης. Είναι απλωμένη σε τόση μεγάλη έκταση που είναι ελάχιστα πυκνότερη από το κενό που την περιβάλλει.
Το ίδιο το άστρο είναι στην πραγματικότητα μια κουκίδα στην παραπάνω εικόνα, αλλά η τεράστια λαμπρότητά του το κάνει να φαίνεται πολύ μεγαλύτερο.
Όμως αυτό είναι κάτι παρισσότερο από μια όμορφη εικόνα. Αυτό που βλέπουμε είναι μια εικόνα από το δικό μας μέλλον. Ο Ήλιος μας θα έχει μια παρόμοια εξέλιξη με το άστρο U Cam. Μετά από 6 δισεκατομμύρια χρόνια ο ήλιος μας θα έχει καταναλώσει το υδρογόνο στον πυρήνα του (μετατρέποντάς του σε ήλιο) και στη συνέχεια μετά από 1,5 δισεκατομμύρια χρόνια θα έχει καταναλώσει επίσης το ήλιο (μετατρέποντάς το σε άνθρακα). Εν ολίγοις, σε 7,5 δισεκατομμύρια χρόνια από τώρα ο Ήλιος μας θα βρίσκεται στην ίδια κατάσταση με το άστρο U Cam. Θα υποστεί τρεις ή τέσσερις τέτοιες διαδικασίες εκτίναξης κελύφους, οι οποίες θα εξαφανίσουν τα εξωτερικά στρώματα αποκαλύπτοντας τον λευκό νάνο στον οποίο μετατράπηκε ο πυρήνας του.
Εννοείται ότι όταν θα συμβαίνουν τα παραπάνω η Γη θα έχει ήδη καεί – το τσουρούφλισμα ξεκινά από τη στιγμή που ο Ήλιος μετατρέπεται σε ερυθρό γίγαντα – αλλά ο ανθρώπινος πολιτισμός, αν δεν τον έχουν εξαφανίσει οι «αγορές» μέχρι τότε, θα έχει βρει τρόπο ταξιδεύοντας στο διάστημα να μετοικήσει σε άλλους πλανήτες παρόμοιους με τη Γη !
badastronomy - nasa.gov

Το σεληνόφως θα αποκαλύψει την ατμόσφαιρα της Αφροδίτης

Είναι γνωστό ότι το απόγευμα της 5ης Ιουνίου η Αφροδίτη θα περάσει ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο.
Το γεγονός αυτό θα γίνει αντιληπτό από τους αστρονόμους ως μια σκοτεινή κηλίδα που κινείται πάνω στον ηλιακό δίσκο για 6,5 ώρες. Πρόκειται δηλαδή για μια μίνι-έκλειψη.
Το αστρονομικό αυτό φαινόμενο είναι πολύ σπάνιο. Παρόμοια διέλευση έγινε πριν από 8 χρόνια, το 2004. Παρόμοιο «ζεύγος» διελεύσεων – με την ίδια χρονική απόσταση των 8 ετών – πραγματοποιήθηκε το 1874/1882 και το επόμενο θα πραγματοποιηθεί το 2117/2125!
Η διέλευση της Αφροδίτης μπροστά από τον Ήλιο χρησιμοποιήθηκε πριν από 130 χρόνια για τον προσδιορισμό του μεγέθους του ηλιακού μας συστήματος (Διαβάστε σχετικά ΕΔΩ και ΕΔΩ).
 Όμως ακόμα και σήμερα υπάρχει τεράστιο επιστημονικό ενδιαφέρον για το φαινόμενο αυτό. Μέσα από την μελέτη της διέλευσης της Αφροδίτης οι ερευνητές ελπίζουν να βελτιώσουν τις μεθόδους που ακολουθούνται στην έρευνα των εξωπλανητών.
Έτσι, οι αστρονόμοι θα στρέψουν το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble προς τη Σελήνη κατά τη διάρκεια της διάβασης της Αφροδίτης μπροστά από τον Ήλιο. Σκοπός τους θα είναι να παρατηρήσουν το ανακλώμενο φως του Ήλιου από τη Σελήνη κατά τη διάρκεια των 6, 5 ωρών της διάβασης. Ελπίζουν ότι στο ανακλώμενο φως θα ανιχνεύσουν την ατμόσφαιρα της Αφροδίτης! Καταπληκτικό.
Μόνο το 1/100000ό του φωτός του Ήλιου φιλτράρεται μέσα από την ατμόσφαιρα της Αφροδίτης και ανακλάται από τη Σελήνη. Οι επιστήμονες θα αναζητήσουν στο φως αυτό τις «υπογραφές» των στοιχείων (γραμμές απορρόφησης) που αποτελούν την ατμόσφαιρα της Αφροδίτης.

Τον Δεκέμβριο του 2012 το φαινόμενο διέλευσης της Αφροδίτης θα είναι ορατό από τον Κρόνο και οι αστρονόμοι ελπίζουν ότι θα ανιχνευθεί από το διαστημικό σκάφος Cassini.
Επίσης, το 2014 από τον Δία θα μπορούσε κάποιος να παρακολουθήσει τη διέλευση της Γης μπροστά από τον Ήλιο. Στην περίπτωση αυτή θα χρησιμοποιηθεί πάλι το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, για να συλλέξει το ανακλώμενο φως του Ήλιου από την επιφάνεια του Δία.
discovermagazine.com - www.nasa.gov

Ένας γαλαξίας σαν UFO

To διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble φωτογράφισε τον "γαλαξία UFO". Πρόκειται για τον γαλαξία με την κωδική ονομασία NGC 2683, έναν σπειροειδή γαλαξία, που απέχει από την Γη απόσταση 20 εκατομμύρια έτη φωτός. Το σχήμα του παραπέμπει στα κλασικά διαστημόπλοια επιστημονικής φαντασίας, τους ιπτάμενους δίσκους, και γι αυτό οι αστρονόμοι του έδωσαν το ψευδώνυμο γαλαξίας UFO. 

O γαλαξίας NGC 2683 ή γαλαξίας UFO

Στην εικόνα φαίνονται οι λεπτές λωρίδες σκόνης των σπειροειδών βραχιόνων τις σπειροειδείς βραχίονες που σχηματίζονται γύρω από τη χρυσή αχλύ του πυρήνα του γαλαξία. Έντονη είναι επίσης και η λάμψη των περιοχών όπου σχηματίζονται νέα μπλε άστρα. Οι περιοχές αυτές είναι διάσπαρτες σε όλη την έκταση του δίσκου του γαλαξία.

Ο γαλαξίας NGC 2683, ανακαλύφθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 1788, από τον διάσημο αστρονόμο Ουίλιαμ Χέρσελ, βρίσκεται στον αστερισμό που φέρει το όνομα Λύγξ. Ο αστερισμός αυτός δεν ονομάστηκε έτσι λόγω της ομοιότητάς του με το αντίστοιχο αιλουροειδές, αλλά επειδή είναι αρκετά εξασθενημένος, και απαιτούνται τα "ευαίσθητα μάτια μιας γάτας" για να τον διακρίνουν. 
www.nasa.gov

Αδέσποτη μαύρη τρύπα είναι ο μόνος επιζών του γαλαξία της

O γαλαξίας ESO 243-49 περιέχει στην περιφέρειά του την μαύρη τρύπα HLX-1 (Hyper-Luminous X-ray source 1), μάζας περίπου 20,000 ηλιακών μαζών

Μια μαύρη τρύπα που εντοπίστηκε με το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, με μάζα 20.000 φορές μεγαλύτερη του Ήλιου, πρέπει να είναι κατάλοιπο ενός μικρού γαλαξία που έπεσε θύμα κοσμικού κανιβαλισμού.

Το περίεργο με τη μαύρη τρύπα είναι ότι βρίσκεται στην περιφέρεια ενός μεγάλου γαλαξία, αντί στο κέντρο του.

Μαύρες τρύπες σχηματίζονται βέβαια και στα άκρα των γαλαξιών, όταν άστρα μεγάλης μάζας φτάνουν στο τέλος της ζωής τους και καταρρέουν κάτω από το ίδιο τους το βάρος. Σε αυτή την περίπτωση, όμως, η μάζα τους είναι σχετικά μικρή, συνήθως λίγες φορές μεγαλύτερη από του Ήλιου.

Αντίθετα, οι μαύρες τρύπες μεγάλης μάζας βρίσκονται σχεδόν πάντα στα κέντρα των γαλαξιών, αν και ο μηχανισμός σχηματισμού τους δεν έχει ακόμα διαλευκανθεί.

Πώς λοιπόν μπορεί να βρέθηκε στην άκρη ενός γαλαξία μια μαύρη τρύπα 20.000 φορές πιο βαριά από τον Ήλιο;

Το πιθανότερο, εκτιμά η ερευνητική ομάδα, είναι ότι η μαύρη τρύπα βρισκόταν αρχικά στο κέντρο ενός γαλαξία-νάνου, τον οποίο κατάπιε αργότερα ο γαλαξίας που παρατηρεί σήμερα το Hubble.

Η έρευνα δημοσιεύεται στο Astrophysical Journal. Παρουσιάζεται επίσης στην υπηρεσία προδημοσίευσης arXiv.

Δυσεξήγητο φως

Η μαύρη τρύπα, με την ονομασία HLX-1, εντοπίστηκε στην άκρη του σπειροειδούς γαλαξία ESO 243-49, ο οποίος βρίσκεται σε απόσταση 290 εκατομμυρίων ετών φωτός.

Οι παρατηρήσεις του Hubble στην περιοχή της μαύρης τρύπας αποκάλυψαν ένα πλεόνασμα ερυθρής ακτινοβολίας, της οποίας η ένταση ήταν δύσκολο να εξηγηθεί. Ακτινοβολία σε διάφορα μήκη κύματος είναι γνωστό ότι εκπέμπεται από τον λεγόμενο δίσκο προσαύξησης, δηλαδή από αέρια που επιταχύνονται και θερμαίνονται καθώς ετοιμάζονται να πέσουν στη μαύρη τρύπα.

Η ακτινοβολία που κατέγραψε το Hubble, όμως, δεν ήταν δυνατό να εξηγηθεί με βάση τις εκπομπές του δίσκου προσαύξησης. Το πιθανότερο, εκτιμούν οι ερευνητές, είναι ότι η ακτινοβολία προέρχεται από νεαρά, θερμά άστρα, τα οποία βρίσκονται στη γειτονιά της μαύρης τρύπας αλλά δεν διακρίνονται από τη Γη.

Τα άστρα αυτά πρέπει να σχηματίστηκαν λόγω της σφοδρότητας με την οποία ένας παλιός, μικρός γαλαξίας συγκρούστηκε με τον ESO 243-49.

«Το γεγονός ότι υπάρχει μια ομάδα νεαρών άστρων αποτελεί ένδειξη ότι η μαύρη τρύπα ενδέχεται να ήταν κάποτε η κεντρική μαύρη τρύπα ενός γαλαξία-νάνου» αναφέρει ο Σον Φάρελ του Ινστιτούτου Αστρονομίας του Σίδνεϊ, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας. «Ο γαλαξίας-νάνος απορροφήθηκε αργότερα από τον βαρύτερο γαλαξία» εξηγεί.

Η μοίρα της μαύρης τρύπας παραμένει όμως ασαφής, δεδομένου ότι η τροχιά της είναι άγνωστη. Ένα ενδεχόμενο είναι να χαθεί μέσα στην κεντρική μαύρη τρύπα του γαλαξία, δεν αποκλείεται όμως να παραμείνει για πάντα σε τροχιά γύρω από τον γαλαξία που κατέστρεψε το σπίτι της. tanea.gr - physorg.com

NGC 1073: Ένας γαλαξίας σαν τον δικό μας

Ο σπειροειδής γαλαξίας NGC 1073,που βρίσκεται στον αστερισμό του Κήτους, όπως φωτογραφήθηκε από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble. Credit: NASA & ESA

Ο γαλαξίας NGC 1073 που βρίσκεται στον αστερισμό του Κήτους και απέχει 55 εκατομμύρια έτη φωτός από τη Γη, είναι ένας ραβδωτός σπειροειδής γαλαξίας που μοιάζει πολύ με τον δικό μας. Έτσι παρατηρώντας τον NGC 1073, είναι σαν να παρατηρούμε από απόσταση τον δικό μας γαλαξία. Στο πάνω αριστερό μέρος της φωτογραφίας βλέπουμε μια δομή που μοιάζει με δαχτυλίδι που κρύβει μια φωτεινή πηγή ακτίνων Χ. Ονομάζεται IXO 5 και μάλλον πρόκειται για ένα δυαδικό σύστημα που συνίσταται από ένα άστρο που περιστρέφεται γύρω από μια μαύρη τρύπα. Στο βίντεο που ακολουθεί βλέπουμε ένα ζουμ στον NGC 1073 ...
http://youtu.be/6UjzZ2JhxWk
http://youtu.be/6UjzZ2JhxWk
www.spacetelescope.org

Διαβάστε επίσης: Ο "δίδυμός" μας γαλαξίας

Νέες εντυπωσιακές εικόνες από το νεφέλωμα του Αετού

Εκπληκτική εικόνα από τα τηλεσκόπια Herschel και XMM-Newton

http://youtu.be/6a2icLLqs2Q

Δύο διαστημικά τηλεσκόπια κατέγραψαν νέες εντυπωσιακές εικόνες από τους «Πυλώνες της Δημιουργίας», μια περιοχή στο Νεφέλωμα του Αετού που έγινε διάσημη από προηγούμενη φωτογραφία του Hubble. Όπως φαίνεται, οι γιγάντιες «κολόνες» διαστρικών αερίων και κοσμικής ύλης δεν υπάρχουν πλέον αλλά η περιοχή συνεχίζει να αποτελεί εργοστάσιο παραγωγής νέων άστρων.

Οι Πυλώνες

Την 1 Απριλίου του 1995 το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble έστρεψε το βλέμμα του στο νεφέλωμα του Αετού που βρίσκεται σε απόσταση 6.500 χιλιάδων ετών από εμάς στον αστερισμό του Όφεως. Μία από τις φωτογραφίες απεικόνιζε γιγάντιες «κολόνες» από διαστρικά αέρια και άλλη κοσμική ύλη.

Οι επιστήμονες ονόμασαν αυτές τις κολόνες «Πυλώνες της Δημιουργίας» αφού εκεί εξελίσσεται η παραγωγή νέων άστρων. Η συγκεκριμένη φωτογραφία θεωρείται σταθμός για την αστρονομία και είναι η διασημότερη από τις εκατοντάδες χιλιάδες εικόνες που έχει τραβήξει στα 22 χρόνια λειτουργίας του το Hubble.

Οι νέες εικόνες και το σουπερνόβα

Οι εικόνες που είχε στείλει το Hubble ήταν μεν εντυπωσιακές αλλά όχι ιδιαίτερα λεπτομερείς αφού τα όργανά του δεν είχαν την ικανότητα να διεισδύσουν στο εσωτερικό των Πυλώνων και να αποκαλύψουν περισσότερα στοιχεία για τη δραστηριότητά τους.

Τα διαστημικά τηλεσκόπια Herschel και Newton έστρεψαν τα όργανά τους στους Πυλώνες και τους παρατήρησαν τόσο στο ορατό όσο και στο υπέρυθρο φάσμα του φωτός. Έκαναν επίσης παρατηρήσεις με ακτίνες Χ. Οι εικόνες που κατέγραψαν τα τηλεσκόπια είναι εντυπωσιακές και λεπτομερείς για όσα λαμβάνουν χώρα μέσα στην συγκεκριμένη περιοχή που έχει την κωδική ονομασία Μ16. Όπως διαπιστώθηκε, οι Πυλώνες δεν υπάρχουν πλέον και η περιοχή έχει και μετασχηματιστεί σε ένα συμβατικό νεφέλωμα. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μια αστρική έκρηξη σουπερνόβα, διέλυσε τις κολόνες.

Τα τηλεσκόπια «μπήκαν» μέσα στο νεόκοπο νεφέλωμα και επιβεβαίωσαν τις ανακαλύψεις του Hubble, αφού πράγματι γεννιούνται εκεί νέα άστρα. Η όψη του Μ16 είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης των νεογέννητων άστρων με την ψυχρή ύλη και τη σκόνη του νεφελώματος. Η θερμοκρασία της ύλης γύρω από τα άστρα πλησιάζει το απόλυτο μηδέν, δηλαδή θερμοκρασίες γύρω στους -280 βαθμούς Κελσίου.

www.tovima.gr - www.esa.int - dailymail.co.uk

Το Ηubble φωτογραφίζει την συγχώνευση γαλαξιών

Μια εντυπωσιακή εικόνα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble που θα μπορούσε να είναι χριστουγεννιάτικη κάρτα.

Ένα εντυπωσιακό ζεύγος αλληλεπιδρώντων γαλαξιών, με το κωδικό όνομα ESO 593-8.
Ο ένας γαλαξίας διέρχεται μέσα από τον άλλον και μάλλον θα συγχωνευθούν για να σχηματίσουν έναν ενιαίο γαλαξία στο μέλλον. Το ζευγάρι περιβάλλεται από μια σειρά από λαμπρά σμήνη μπλε άστρων. Το ESO 593-8 βρίσκεται στον αστερισμό του Τοξότη, περίπου 650 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά από τη Γη.
Αυτή η εικόνα είναι μια από τις 59 εικόνες συγχώνευσης γαλαξιών που φωτογράφισε το Hubble.
hubblesite.org

To Hubble έφτασε στις 10.000 δημοσιεύσεις

Κανένα άλλο όργανο δεν έχει βοηθήσει τόσο στην ιστορία της αστρονομίας:
έπειτα από 21 χρόνια συνεχών παρατηρήσεων, το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble έφτασε το ορόσημο των 10.000 επιστημονικών δημοσιεύσεων, ανακοίνωσε η NASA.

Η βάση δεδομένων του τηλεσκοπίου διατηρεί αποθηκευμένες περισσότερες από ένα εκατομμύριο εικόνες.

Οι δημοσιεύσεις που βασίζονται σε παλαιότερες παρατηρήσεις, οι οποίες έχουν ήδη αποθηκευτεί στη βάση δεδομένων, είναι πλέον περισσότερες από τις δημοσιεύσεις που βασίζονται σε νέα δεδομένα, επισημαίνει η NASA.

Και αυτό σημαίνει ότι τα αποθηκευμένα δεδομένα θα κρατούν απασχολημένη την αστρονομική κοινότητα για αρκετές δεκαετίες, ακόμα και μετά το τέλος της ζωής του Hubble, το οποίο αναμένεται κάποια στιγμή αυτή τη δεκαετία......

Πώς φτάσαμε στο Επιταχυνόμενο Σύμπαν

Η έκρηξη ενός υπερκαινοφανούς αστέρα Ia συμβαίνει όταν η μάζα ενός λευκού νάνου (αριστερά), που τροφοδοτείται από έναν γειτονικό γίγαντα αστέρα (δεξιά), ξεπεράσει κατά 1,4 φορές τη μάζα του Ηλιου

του Χάρη Βάρβογλη
Πριν από δέκα χρόνια δύο ομάδες αστρονόμων – μία από την Αυστραλία και μία από τις ΗΠΑ – άλλαξαν το ως τότε αποδεκτό μοντέλο του Σύμπαντος και πρόσθεσαν μια πέμπτη δύναμη στις ως τότε τέσσερις γνωστές δυνάμεις της φύσης. Αυτά τα αποτελέσματα προέκυψαν από τη συστηματική παρατήρηση απομακρυσμένων υπερκαινοφανών αστέρων (supernova), η οποία έδειξε ότι το Σύμπαν διαστέλλεται επιταχυνόμενο και όχι επιβραδυνόμενο, όπως πιστευόταν ως τότε. Η μεταγενέστερη επιβεβαίωση αυτής της ανακάλυψης από μια τρίτη ερευνητική ομάδα, που ακολούθησε εντελώς διαφορετική πειραματική μέθοδο, χάρισε στους αρχικούς ερευνητές το βραβείο Νομπέλ Φυσικής 2011.

Διαστολή σε πείσμα της βαρύτητας

Η ιστορία της κοσμολογίας, δηλαδή της δημιουργίας και εξέλιξης του Σύμπαντος, αρχίζει το 1916. Εκείνη τη χρονιά ο Αϊνστάιν εισηγήθηκε τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας (ΓΘΣ), η οποία ερμηνεύει το φαινόμενο της βαρύτητας ως αποτέλεσμα της καμπύλωσης του χωροχρόνου. Η ΓΘΣ συνδέει αυτή την καμπύλωση τόσο με το ποσό της ύλης και ενέργειας που περιέχει το Σύμπαν όσο και με την τελική του κατάληξη. Η σύνδεση αυτή έγινε κατανοητή τη δεκαετία του 1920, όταν ανακαλύφθηκε από τον αμερικανό αστρονόμο Εντουιν Χαμπλ ότι όλοι οι μακρινοί γαλαξίες απομακρύνονται από τον δικό μας με ταχύτητα που αυξάνεται με την απόσταση, σχέση που μαθηματικά περιγράφεται από τον νόμο του Χαμπλ v = H0r. Ο νόμος αυτός αποδεικνύει ότι το Σύμπαν διαστέλλεται. Σύμφωνα με όσα μαθαίναμε στο πανεπιστήμιο όταν ήμουν φοιτητής, το Σύμπαν θα πρέπει να διαστέλλεται με ολοένα και βραδύτερο ρυθμό λόγω της βαρυτικής έλξης μεταξύ των γαλαξιών, η οποία «φρενάρει» την απομάκρυνσή τους. Ο ρυθμός όμως αυτής της επιβράδυνσης εξαρτάται από το πόση ύλη περιέχει το Σύμπαν......

Ποιος ανακάλυψε πρώτος ότι το σύμπαν διαστέλλεται;

Ο Edwin Hubble ή ο Georges Lemaître;

Edwin Hubble και Georges Lemaître (Καλλιτεχνική απεικόνιση)

Ο Αμερικανός αστρονόμος Έντουιν Χαμπλ δεν προσπάθησε να φιμώσει τον συνάδελφό του που ανακάλυψε πρώτος ότι το Σύμπαν διαστέλλεται, καταλήγει μελέτη που δημοσιεύεται στο Nature.

Το 1929, ο Χαμπλ πέρασε στην ιστορία ως ο άνθρωπος που κατάλαβε πρώτος ότι το Σύμπαν δεν είναι στατικό, αλλά συνεχώς επεκτείνεται.

Στην πραγματικότητα, την πρωτιά είχε ανεπίσημα ο Βέλγος κληρικός και αστρονόμος Ζορζ Λεμέτρ, ο οποίος όμως έκανε το λάθος να δημοσιεύσει την ανακάλυψή του σε μια επιστημονική επιθεώρηση που λίγοι γνώριζαν.

Τις δεκαετίες που ακολούθησαν, ο Χαμπλ (προς τιμήν του οποίου βαφτίστηκε το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble) δεχόταν κατηγορίες ότι εξασφάλισε την πρωτιά χρησιμοποιώντας πλάγια μέσα για να αποσιωπήσει το έργο του Λεμέτρ.....

Oι συγκρούσεις γαλαξιών είναι συνηθισμένο φαινόμενο

http://youtu.be/UPgrI4btChE

Σχεδόν όλοι οι γαλαξίες του Σύμπαντος έχουν συγκρουστεί με έναν τουλάχιστον γείτονά τους τα τελευταία εννέα δισεκατομμύρια χρόνια, δείχνει ανάλυση που συνδύασε προσομοιώσεις με παρατηρήσεις του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble. Ακόμα και ο δικός μας Γαλαξίας έχει συγκρουστεί αρκετές φορές στο παρελθόν με άλλους γαλαξίες.

Η ερευνητική ομάδα, που πρόκειται να δημοσιεύσει τα ευρήματά της στο Astrophysical Journal, εκτιμά ότι κατέληξε στην ακριβέστερη μέχρι σήμερα εκτίμηση για το ρυθμό σύγκρουσης μεταξύ γαλαξιών.

Όπως εξηγούν, ο ρυθμός αυτός έχει κρίσιμη σημασία προκειμένου να γίνει κατανοητή η εξέλιξη των γαλαξιών και των μελανών οπών που κρύβονται στο κέντρο τους.

Οι συγκρούσεις αυτές παραμορφώνουν δραστικά το σχήμα των γαλαξιών, λόγω της βαρυτικής αλληλεπίδρασής τους, συνήθως όμως αφήνουν εντελώς ανέπαφα τα άστρα των γαλαξιών, χάρη στις τεράστιες αποστάσεις που τα χωρίζουν.
Προηγούμενες έρευνες για το ίδιο θέμα είχαν μελετήσει τις συγκρούσεις γαλαξιών που βρίσκονται σε συγκεκριμένες αποστάσεις από τη Γη, και επομένως αντιστοιχούν σε συγκεκριμένες φάσεις της ζωής του Σύμπαντος.
Αντίθετα, η νέα μελέτη εξέτασε το φαινόμενο σε ένα μεγάλο εύρος αποστάσεων και κάλυψε έτσι τα 9 από τα 14,5 δισ. χρόνια της ύπαρξης του Σύμπαντος.

Η ομάδα της Τζένιφερ Λοτζ στο Επιστημονικό Ινστιτούτο Διαστημικού Τηλεσκοπίου, με έδρα στη Βαλτιμόρη, δημιούργησε προσομοιώσεις των γαλαξιακών συγκρούσεων, οι οποίες αντιστοιχήθηκαν στη συνέχεια με γαλαξιακές επιδράσεις που κατέγραψε το Hubble.

Οι προσομοιώσεις έδειξαν μεταξύ άλλων ότι χρειάζονται περίπου ένα δισεκατομμύριο χρόνια προκειμένου να ανακτήσει το κανονικό του σχήμα έπειτα από μια σύγκρουση,

Η ανάλυση έδειξε ότι οι μικροί «γαλαξίες-νάνοι» συγκρούονται πολύ συχνότερα σε σχέση με τους μεγαλύτερους γαλαξίες.

«Οι γαλαξίες-νάνοι είναι ο πιο κοινός τύπος γαλαξία στο Σύμπαν και ενδέχεται να έχουν συμβάλει στο σχηματισμό μεγάλων γαλαξιών» επισημαίνει η Δρ Λοτζ.

«Μάλιστα και ο δικός μας Γαλαξίας, ο Μίλκι Ουέι, έχει υποστεί στο πρόσφατο παρελθόν αρκετές συγχωνεύσεις με μικρούς γαλαξίες».

Παλαιότερη μελέτη εκτιμούσε μάλιστα ότι ο Γαλαξίας μας θα τρακάρει με τον γειτονικό γαλαξία της Ανδρομέδας σε περίπου τρία δισ. χρόνια. Η Ανδρομέδα, εξάλλου, έχει ήδη εκδηλώσει τάσεις κανιβαλισμού.

Περίπου 5 δισεκατομμύρια χρόνια από τώρα, ο Γαλαξίας μας αναμένεται να συγκρουστεί με το γαλαξία της Ανδρομέδας. Oι αστρονόμοι ονομάζουν Milkomeda τον ελλειπτικό γαλαξία που θα προκύψει από την συγχώνευση Ανδρομέδας- γαλαξία μας (Milky Way). Μπορείτε να δείτε ΕΔΩ  διάφορες εικόνες  από συγκρούσεις άλλων γαλαξιών – η καθεμία σε διαφορετικό στάδιο της εξέλιξης καθώς επίσης και ένα βίντεο με προσομοίωση της σύγκρουσης του Γαλαξία μας με τον γαλαξία Ανδρομέδα…...

Επόμενος στόχος της Δρ Λοτζ είναι να μελετήσει τις κοσμικές συγκρούσεις ακόμα πιο πίσω στο παρελθόν, μέχρι τα 11 δισ. χρόνια πριν.
news.in.gr - hubblesite.org

Το λάθος του Einstein: νόμισε ότι έκανε λάθος

Φανταστείτε τον Άλμπερτ Αϊνστάιν – όχι όπως τον δείχνουν συνήθως οι φωτογραφίες ως ηλικιωμένο καθηγητή με τα ατημέλητα άσπρα μαλλιά – αλλά ως νεαρό επιστήμονα, γεμάτο ζωντάνια και ορμητικότητα στα τριάντα του.
Βρισκόμαστε στο 1916, και μόλις δημοσίευσε την επαναστατική για την εποχή του Γενική θεωρία της Σχετικότητας – μια θεωρία που έδωσε στους επιστήμονες για πρώτη φορά, τα κατάλληλα εργαλεία για να κατανοήσουν το σύμπαν.
Υπήρχε μόνο ένα πρόβλημα. Οι φυσικοί απεφάνθησαν ότι σύμφωνα με την Γενική Σχετικότητα, το σύμπαν ήταν μη στατικό. Δεν θα μπορούσε να παραμένει αμετάβλητο. Είτε έπρεπε να διαστέλλεται ή να συστέλλεται.
Ο Einstein συνειδητοποίησε ότι ο μόνος τρόπος για να παραμένει το σύμπαν στατικό και αμετάβλητο, ήταν η ύπαρξη μιας μυστηριώδους δύναμης – ένα είδος αντιβαρύτητας – η οποία θα εξισορροπούσε την βαρύτητα - που από μόνη της θα οδηγούσε την ύλη του σύμπαντος στην συστολή του και την κατάρρευση. Και ο Einstein μισούσε την ιδέα ενός ασταθούς σύμπαντος.
Μια επιπλέον δύναμη σήμαινε ότι έπρεπε να τροποποιηθούν οι εξισώσεις της Γενικής Σχετικότητας, παρότι οι εξισώσεις της φαίνονταν να είναι κομψές και τέλειες.
Οποιαδήποτε αλλαγή τους θα αμαύρωνε την μαθηματική ομορφιά τους.
Κι όμως ο Einstein τελικά τις άλλαξε. Αφού το σύμπαν δεν συμπεριφερόταν υπακούοντας στους νόμους της κομψής του Γενικής θεωρίας της Σχετικότητας (έτσι νόμιζε...), εισήγαγε την κοσμολογική σταθερά Λ – αυτό ήταν το όνομα για τη νέα δύναμη αντιβαρύτητας – που έλυνε το πρόβλημα της μη σταθερότητας του σύμπαντος.
Όμως μια δεκαετία αργότερα, ο μεγάλος αστρονόμος Edwin Hubble χρησιμοποιώντας το τηλεσκόπιο που βρίσκεται στο όρος Γουίλσον ανακάλυψε ότι οι γαλαξίες απομακρύνονται μεταξύ τους – όπως οι σταφίδες στη ζύμη ενός σταφιδόψωμου που φουσκώνει.
Το σύμπαν λοιπόν δεν ήταν στατικό - ούτε εμφάνιζε σημάδια συρρίκνωσης λόγω βαρύτητας, όπως φοβόταν ο Einstein – αλλά αντίθετα διαστελλόταν προς όλες τις κατευθύνσεις.
Η ανακάλυψη αυτή οδήγησε στην θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης, σύμφωνα με την οποία κάποτε πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, το σύμπαν ήταν πολύ μικροσκοπικό, με την συνολική μάζα του στριμωγμένη και συμπιεσμένη σε τεράστια πυκνότητα. Από τότε το σύμπαν διαστέλλεται.
Όταν ο Hubble ανακοίνωσε τα αποτελέσματά του, ο Einstein ενδιαφέρθηκε κυρίως για τις επιπτώσεις που θα είχαν στην Γενική Σχετικότητα. Αν το σύμπαν όντως διαστελλόταν, η κοσμολογική σταθερά δεν ήταν απαραίτητη και αφαιρώντας την από τις εξισώσεις του θα αποκαλυπτόταν πάλι η αρχική ομορφιά τους.
Το 1931 ο Einstein πήγε στο όρος Wilson για να σφίξει το χέρι του Hubble και να τον ευχαριστήσει που έσωσε τη Γενική Σχετικότητα από την αντιαισθητική κοσμολογική σταθερά. Στη συνέχεια ο Einstein, αναφερόμενος στην κοσμολογική σταθερά του, δήλωσε ότι επρόκειτο για την «μεγαλύτερη γκάφα της ζωής του».
Αλλά το φετινό Nobel φυσικής δείχνει ότι τελικά η παραπάνω δήλωσή του ήταν η μεγαλύτερη γκάφα της ζωής του και όχι η κοσμολογική σταθερά.
Άπαξ και οι αστρονόμοι συνειδητοποίησαν ότι το σύμπαν διαστέλλεται, άρχισαν να προβληματίζονται για το αν θα συνεχίσει να διαστέλλεται με τον ίδιο ρυθμό ή εφόσον η βαρύτητα των γαλαξιών ήταν αρκετά ισχυρή, η διαστολή θα σταματούσε κάποτε, για να δώσει τη θέση της στην συστολή.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 δυο ανεξάρτητες ομάδες αστρονόμων, χρησιμοποιώντας τα πιο ισχυρά τηλεσκόπια, άρχισαν να χρησιμοποιούν υπερκαινοφανείς αστέρες (σουπερνόβα) – τις μεγαλειώδεις εκρήξεις άστρων καθώς πεθαίνουν, η λαμπρότητα των οποίων επισκιάζει ολόκληρο γαλαξία – ως δείκτες για την μέτρηση της ταχύτητας διαστολής σε διαφορετικές στιγμές στην ιστορία του σύμπαντος.
Αυτό μπορούσαν να το κάνουν γιατί τα τηλεσκόπια στην πραγματικότητα είναι μηχανές του χρόνου.
Το φως που παρατηρούμε από ένα πολύ μακρινό σουπερνόβα διάνυσε δισεκατομμύρια έτη φωτός για να φτάσει σε μας. Συνεπώς αυτό που βλέπουμε είναι η εικόνα του σουπερνόβα όπως αυτό ήταν πριν από δισεκατομμύρια χρόνια στο παρελθόν. Αν το σουπερνόβα είναι αρκετά κοντά, τότε το στιγμιότυπο που βλέπουμε είναι σχετικά πρόσφατο.
Μετρώντας τις ταχύτητες και τις αποστάσεις διαφόρων σουπερνόβα, από διαφορετικές εποχές, μπορούμε να δούμε αν έχει αλλάξει κάτι στη διάρκεια των δισεκατομμυρίων ετών της κοσμικής ιστορίας.
Και όταν οι αστρονόμοι εξέτασαν τα δεδομένα των παρατηρήσεών τους βρήκαν κάτι που κανείς δεν περίμενε.
Η διαστολή του σύμπαντος ούτε επιβραδύνεται ούτε παραμένει σταθερή. Η διαστολή του σύμπαντος επιταχύνεται!
Ο ρυθμός με τον οποίο διαστέλλεται το σύμπαν από την εποχή της μεγάλης έκρηξης αυξάνεται.
Η ζύμη του σταφιδόψωμου διαστέλλεται όλο και γρηγορότερα. Ένας φούρναρης θα αιφνιδιαζόταν απ’ αυτή την περίεργη συμπεριφορά.
Όπως και οι αστρονόμοι. Μόνο μία ερμηνεία είχε νόημα:
Η μεγαλύτερη «γκάφα» του Einstein ήταν στην πραγματικότητα μια από τις μεγαλύτερες προβλέψεις του. Υπάρχει όντως μια μυστηριώδης δύναμη αντιβαρύτητας. Το μόνο λάθος του Einstein ήταν ότι την απέρριψε.
Η ανακάλυψη της επιτάχυνσης του ρυθμού διαστολής του σύμπαντος, που έγινε το 1998, έδωσε το βραβείο Nobel φυσικής 2011, στους Saul Perlmutter, Brian Schmidt και Adam Riess.
Μόνο δυο ερωτήματα παραμένουν.
Το πρώτο: γιατί η επιτροπή των βραβείων άργησε τόσο πολύ να αναγνωρίσει μια τόσο σημαντική ανακάλυψη; Η απάντηση ήταν ότι ήθελαν να είναι πραγματικά σίγουροι για την ισχύ της ανακάλυψης.
Το δεύτερο είχε να κάνει με το τι είναι αυτή η δύναμη της αντιβαρύτητας, που επιταχύνει την ταχύτητα διαστολής του σύμπαντος και οι φυσικοί αποκαλούν σκοτεινή ενέργεια – που όμως δεν έχουν ιδέα για το τι είναι στην πραγματικότητα και πως λειτουργεί!
Ένα άλλο Nobel φυσικής θα δοθεί σίγουρα σ’ αυτόν που θα δώσει την τελική ερμηνεία.
ΠΗΓΗ: Michael D. Lemonick, Los Angeles Times.

To διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble αποκαλύπτει την σκοτεινή ύλη

H ερευνητική ομάδα CLASH (Cluster Lensing And Supernova survey with Hubble) μελετώντας το σμήνος των γαλαξιών που φέρει το όνομα, MACS J1206.2-0847 ή για συντομία MACS 1206 χαρτογράφησε με μεγάλη ακρίβεια την σκοτεινή ύλη του σμήνους. Η βαρύτητα της σκοτεινής ύλης – όπως και η γνωστή μας βαρυονική ύλη - κάμπτει το φως. Στην παραπάνω εικόνα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, διακρίνονται πολλαπλά, παραμορφωμένα είδωλα μακρινών γαλαξιών εξαιτίας της σκοτεινής ύλης.

Οι κοσμολόγοι γνωρίζουν πλέον ότι η ύλη που βλέπουμε στο Σύμπαν δεν είναι παρά το ένα πέμπτο της συνολικής ύλης -το υπόλοιπο αντιστοιχεί στη μυστηριώδη σκοτεινή ύλη, της οποίας η σύσταση παραμένει άγνωστη ως σήμερα.

Ωστόσο οι επιδράσεις του μυστηριώδους αυτού υλικού είναι εμφανείς στις τελευταίες εικόνες από το Hubble: το διαστημικό τηλεσκόπιο εξέτασε το πώς το βαρυτικό πεδίο της σκοτεινής ύλης παραμορφώνει τα είδωλα μακρινών γαλαξιών.....

To Hubble ανακάλυψε ακόμη έναν δορυφόρο του Πλούτωνα

Oι αστρονόμοι χρησιμοποιώντας το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble ανακάλυψαν ένα τέταρτο φεγγάρι σε τροχιά γύρω από τον παγωμένο νάνο πλανήτη Πλούτωνα. Προσωρινά φέρει το όνομα P4. Έχει διάμετρο από 13 έως 34 χιλιόμετρα.

Συγκριτικά, ο Χάροντας που είναι ο μεγαλύτερος δορυφόρος του Πλούτωνα έχει διάμετρο 1043 χιλιόμετρα, ενώ οι άλλοι δυο δορυφόροι – Ύδρα και Νύχτα – έχουν διάμετρο από 32 έως 113 χιλιόμετρα.

Το διαστημικό σκάφος της NASA, New Horizons που ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2006 με σκοπό τη μελέτη του απόμακρου Πλούτωνα, ίσως βρεθεί μπροστά και σε άλλες εκπλήξεις. Αναμένεται ότι θα προσεγγίσει τον Πλούτωνα και τους δορυφόρους του το καλοκαίρι του 2015.

Καλλιτεχνική απεικόνιση του διαστημικό σκάφους New Horizons που κατευθύνεται στον Πλούτωνα

nasa.gov

«Επετειακές φωτογραφίες» του πλανήτη Ποσειδώνα από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble

Σαν σήμερα ανακαλύφθηκε ο πλανήτης Ποσειδώνας πριν από 165 χρόνια.

Αυτές οι τέσσερις φωτογραφίες του Ποσειδώνα λήφθηκαν από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble στις 25-26 Ιουνίου. Η χρονική απόσταση των φωτογραφιών είναι 4 ώρες  - κατά τη διάρκεια της 16-ωρης περιστροφής του  – και προσφέρουν μια πλήρη εικόνα του πλανήτη. Οι εικόνες αυτές αποκαλύπτουν τα νέφη μεθανίου στο βόρειο και νότιο ημισφαίριο.

Σαν σήμερα ολοκλήρωσε την πρώτη του περιφορά γύρω από τον Ήλιο από τότε που ανακαλύφθηκε το 1846. Για να τιμήσει το γεγονός το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble της NASA έδωσε στη δημοσιότητα τις παρακάτω «επετειακές φωτογραφίες» του γαλαζο – πράσινου πλανήτη. Ο Ποσειδώνας ανακαλύφθηκε από τον Γερμανό αστρονόμο Johann Galle στις 23 Σεπτεμβρίου 1846. Ο πλανήτης απέχει από τον ήλιο 4500 εκατομμύρια χιλιόμετρα – 30 φορές η απόσταση Γης Ήλιου. Μια πλήρης περιστροφή του Ποσειδώνα γύρω από τον ήλιο διαρκεί περίπου 165 χρόνια.
Στον Ποσειδώνα υπάρχουν τέσσερις εποχές, όπως και στη Γη, εξαιτίας της κλίσης των 29 μοιρών που εμφανίζει  – παρόμοια με την κλίση των 23 μοιρών της Γης. Όμως αντί να διαρκούν μήνες, η κάθε μια από τις εποχές του Ποσειδώνα διαρκεί περίπου 40 χρόνια.

Αυτή η εικόνα είναι σύνθεση πολλών ξεχωριστών εικόνων του Hubble. Οι άσπρες τελείες είναι τα εσωτερικά φεγγάρια του Ποσειδώνα που κινούνται κατά μήκος των τροχιών τους στη διάρκεια της φωτογράφησης. Οι πράσινες γραμμές δείχνουν την πλήρη τροχιά κάθε δορυφόρου. Ο Ποσειδώνας έχει περίπου 30 φεγγάρια, τα περισσότερα από τα οποία δεν εμφανίζονται σ’ αυτές τις εικόνες είτε διότι βρίσκονται πολύ μακριά είτε διότι το φως τους είναι πολύ εξασθενημένο.

www.nasa.gov

Φωτογραφία του Κενταύρου Α από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble

Ο ελλειπτικός γίγαντας γαλαξίας, βρίσκεται σε απόσταση 11 εκατομμυρίων φωτός και στο κέντρο του, σύμφωνα με τους επιστήμονες, βρίσκεται μια υπερμεγέθης μαύρη τρύπα που εκτοξέυει πίδακες αερίων με μεγάλες ταχύτητες. Η εικόνα δημιουργήθηκε χρησιμοποιώντας πολλά μήκη κύματος φωτός - από το υπέρυθρο μέχρι το υπεριώδες.

www.nasa.gov

V1: To άστρο που μας "έδειξε" ότι το σύμπαν διαστέλλεται

O μεταβλητός αστέρας V1 στον γειτονικό μας γαλαξία Ανδρομέδα ή Μ31, όπως φωτογραφήθηκε από το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble. 

Το άστρο V1 ανήκει στην κατηγορία των μεταβλητών κηφείδων, που χρησιμοποιούνται από τους αστρονόμους για να μετρούν τις αποστάσεις του σύμπαντος.
Η ανακάλυψη της διαστολής του σύμπαντος από τον Edwin Hubble οφείλεται και στους μεταβλητούς Κειφήδες. Πρόκειται για άστρα  που μεταβάλλουν τη συνολική παραγωγή φωτός τους περιοδικά.

"...Ο Hubble το 1923 για πρώτη φορά κατάφερε να αναλύσει σε μεμονωμένα άστρα το νεφέλωμα της Ανδρομέδας. Ανακάλυψε ότι οι σπειροειδείς βραχίονές του περιείχαν μερικά άστρα μεταβλητής λαμπρότητας ίδιας μορφής με τους μεταβλητούς Κηφείδες του δικού μας γαλαξιακού συστήματος.
O Hubble παρατηρώντας τη φαινόμενη λαμπρότητα των Κηφειδών της Ανδρομέδας και εκτιμώντας την απόλυτη λαμπρότητά τους από τις περιόδους τους, μπόρεσε να υπολογίσει άμεσα την απόστασή τους και στη συνέχεια την απόσταση του ίδιου του νεφελώματος (χρησιμοποιώντας τον νόμο που αναφέρει ότι η φαινόμενη λαμπρότητα είναι ανάλογη της απόλυτης και αντιστρόφως ανάλογη του τετραγώνου της αποστάσεως του ουρανίου σώματος).
Με τον τρόπο αυτό ο Ηubble υπολόγισε τις αποστάσεις και άλλων γαλαξιών.
Στη συνέχεια από τις μετατοπίσεις των ατομικών φασματικών γραμμών απορρόφησης, χρησιμοποιώντας τον νόμο Doppler, υπολόγισε τις ταχύτητες απομάκρυνσης των γαλαξιών, για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι, οι γαλαξίες απομακρύνονται από τον δικό μας και μάλιστα όσο μεγαλύτερη είναι η απόστασή τους από μας, τόσο μεγαλύτερη είναι η ταχύτητα απομάκρυνσής τους..."

nasa.gov
Διαβάστε περισσότερα:
1. Ο νόμος του Χάμπλ (Hubble)
2. Κηφείδες: οι δείκτες των αποστάσεων του Σύμπαντος

Το Hubble φωτογράφησε τη σύγκρουση μεταξύ αστεροειδών

.... του αστεροειδούς Scheila με τον άγνωστο αστεροειδή διαμέτρου 30 μέτρων, με ταχύτητα περίπου 18000 χιλιομέτρων την ώρα. 
Η Σίλα (Scheila) είναι ένας μεγάλος αστεροειδής της Κύριας Ζώνης Αστεροειδών με μέση διάμετρο περίπου 110 χιλιόμετρα. Ανακαλύφθηκε το 1906 από τον Γερμανό αστρονόμο Άουγκουστ Κοπφ στη Χαϊδελβέργη και πήρε το όνομά μιας Αγγλίδας φοιτήτριας του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, φίλη του Κοπφ.

Το διαστημικό τηλεσκόπιο φωτογράφησε τον αστεροειδή Scheila στις 27 Δεκεμβρίου 2010, όταν ο αστεροειδής βρίσκονταν σε απόσταση 218 εκατομμύρια μίλια από τη Γη. Ο αστεροειδής στην φωτογραφία αυτή περιβάλλεται σκόνη και νέφος σωματιδίων σε σχήμα C. Φαίνεται επίσης και μια ευθεία ουρά σκόνης.

nasa.gov

Αυτή θα είναι η μοίρα του ηλιακού μας συστήματος;

Το Hubble είδε τον θάνατο του Ήλιου
Εικόνες από το νεφέλωμα «Μάτι της Γάτας» αποκαλύπτουν τι θα συμβεί στο ηλιακό μας σύστημα

Η NASA έδωσε στη δημοσιότητα μια νέα εντυπωσιακή φωτογραφία που τράβηξε το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble από το νεφέλωμα NGC 6543 που είναι πιο γνωστό με τον όνομα « Μάτι της Γάτας». Πρόκειται για ένα πλανητικό νεφέλωμα που παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον επειδή το κεντρικό άστρο του που έχει καταρρεύσει ανήκε στην ίδια κατηγορία με τον Ήλιο μας. Έτσι οι επιστήμονες μπορούν μελετώντας το τι συμβαίνει εκεί να δούνε τι θα συμβεί όταν σε περίπου 5 δισ. έτη θα καταρρεύσει ο Ήλιος και θα καταστραφεί μαζί του και το ηλιακό μας σύστημα.
Το «Μάτι της Γάτας» βρίσκεται...